Pas kaukaski z emalią cloisonné Moskwa pocz. XX w.

Srebro pr. 84, cecha złotnika: H.3 Nikołaj Nikołajewicz Zwierwiew (czynny 1898-1914)

Zapięcie klamry w formie kindżału.

Wymiary klamry: 7,5 x 7,5 cm

Wymiary: szer. 3,8 cm dł. 71 cm

Waga: 250 g

Cloisonné to tradycyjna technika zdobnicza w sztuce użytkowej i jubilerskiej, polegająca na przylutowaniu cienkich metalowych nitek lub pasków („cloisons” – czyli „przegrody/komórki”) na powierzchnię metalowego przedmiotu, a następnie wypełnieniu powstałych przegródek stopioną emalią szklaną. Po wielokrotnym wypalaniu i schładzaniu warstw emalii, powierzchnia jest wygładzana i polerowana, a metalowe obramowania często pozłacane, co nadaje przedmiotowi trwały połysk i wyraziste kontury.

Cloisonné odegrała kluczową rolę w rozwoju złotnictwa w Rosji, szczególnie w XIX i na początku XX wieku, kiedy to rosyjscy złotnicy na nowo interpretowali tradycje dekoracyjne dawnych epok. W warsztatach moskiewskich i petersburskich — takich jak Khlebnikov czy warsztat Feodora Rückerta współpracującego z Fabergé — cloisonné było często stosowaną techniką zdobniczą, używaną obok emalii plique-à-jour, champlevé i innych technik.

Rosyjskie cloisonné charakteryzowało się zastosowaniem bogatej palety barw — często używano emalii nieprzeźroczystej (opaque) w kolorach takich jak kobalt, turkus, czerwień, biel, zieleń — co pozwalało na tworzenie żywych, dekoracyjnych motywów inspirowanych tradycyjną sztuką i ornamentyką rosyjską. Na przełomie XIX i XX wieku cloisonné znalazło zastosowanie na wielu luksusowych wyrobach.

Dzięki precyzyjnym metalowym przegródkom (cloisons), które wydzielały komórki dla poszczególnych barw emalii, rosyjscy mistrzowie potrafili uzyskać bardzo wyraźne kontury, kontrastowe kolory i dekoracje o wysokim poziomie detalu, co uczyniło cloisonné symbolem wysokiej klasy artystycznego rzemiosła i luksusu w epoce carskiej.